Tặng quà cho đối tác và người đã giúp đỡ mình là tập quán có ở cả hai nước. Nhưng số lần, thời điểm và cách trao thì khác.
Nhật một năm hai lần
Ochūgen (お中元) là quà mùa hè. Vùng Kanto thường tặng trong tháng 7, vùng Kansai thường tặng trong tháng 8. Lệch nhau một tháng, nên phải xem đối tác ở đâu rồi mới gửi.
Oseibo (お歳暮) là quà cuối năm, canh sao cho hàng tới nơi trong khoảng đầu tháng 12 đến quãng ngày 20. Nếu chỉ chọn một trong hai thì người Nhật thường chọn oseibo.
Nguồn gốc hai dịp này khác nhau. Ochūgen đến từ tiết Trung Nguyên của Đạo giáo (rằm tháng Bảy âm lịch), về sau nhập với đồ cúng lễ Obon. Oseibo bắt nguồn từ tục cuối năm mang lễ vật về nhà thờ họ và cúng tổ tiên.
Chủ yếu là gửi chuyển phát
Chỗ này quan trọng. Ochūgen và oseibo thường được đặt ở bách hóa hoặc trên mạng rồi gửi thẳng tới nơi. Đến tận nơi trao tay giờ mới là chuyện ít gặp.
Mức tiền cũng có khung chung, phổ biến khoảng 3.000–5.000 yên. Đắt quá lại làm người nhận áy náy.
Việt Nam một năm một lần, mang tận nơi
Quà Tết của người Việt chỉ có một lần trước Tết âm lịch. Và chủ yếu là mang đến tận nơi.
Bản thân món quà quan trọng, nhưng việc đến thăm cũng quan trọng không kém. Cuối năm đến chào, gặp mặt rồi trao tay — đó mới là phép.
Vì vậy mới có chuyện nhân viên người Việt đề nghị "cuối năm em muốn đến chào đối tác". Phía Nhật hay nghĩ "gửi tới là đủ rồi", trong khi với người đề nghị, chuyến thăm mới là phần chính.
Ngày càng nhiều công ty không nhận quà
Một lưu ý của thời nay: nhiều công ty đã cấm nhận quà biếu. Quy định tuân thủ nội bộ yêu cầu từ chối mọi hiện vật từ đối tác.
Phía Việt Nam cũng vậy, khối nhà nước và các tập đoàn lớn đều có quy định tương tự. Quà tặng với thiện ý có thể làm khó người nhận, nên bây giờ hỏi trước quy định nội bộ của bên kia là chuyện đương nhiên.
Gom lại cho gọn
Tặng đối tác Nhật thì xem vùng để canh thời điểm, rồi gửi chuyển phát. Tặng đối tác Việt thì thu xếp thời gian đến thăm trước Tết.
Quan trọng hơn việc bắt chước hình thức là biết trong văn hóa bên kia, phần nào mới là phần chính.